Data Journalism

Alumni of the Data Journalism Course

Bu səhifədəki materiallar 2017-2018-ci illərdə ABŞ-ın Bakıdakı səfirliyinin maliyyə dəstəyi ilə Avrasiya Əməkdaşlıq Fondu və Bakı IdeaLab ilə əməkdaşlıqda təşkil olunmuş Data Jurnalistika Kursundandır. Bu kurs Azərbaycan jurnalistlərinə daha əhəmiyyətli hekəyələr və media məhsulları yaratmaq üçün datadan necə istifadə edə biləcəklərini öyrətmək üçün hazırlanmışdır. Kurs, yerli və beynəlxalq jurnalistlərin, alimlərin və dövlət sektorunun mütəxəssislərinin təcrübəsini əks etdirir, lakin bütün sessiyalar Azərbaycan auditoriyasına yönəldilir. Bütün sessiyalar və materiallar Azərbaycan dilindədir. Qeyd edək ki, bu kurs Data Jurnalistika sahəsinə bir giriş kimi nəzərdə tutulmuşdur.

Kurs, Data Jurnalistliyinin və onun təsirinin çox gözəl nümunələrini təqdim edəcəkdir. Kurs, həmçinin, müvəffəqiyyətli Data Jurnalisti olmaq üçün ehtiyac olan təməl bacarıqların anlayışını və yeni bacarıqları öyrənə və tətbiq edə biləcəyiniz onlayn mənbələrin keçidlərini sizə təqdim edəcəkdir. Bu kurs Data Jurnalistliyinin həyəcan verici sənətinin və elminin mənimsənilməsi yolunun başlanğıcıdır.

______________________________________________

The materials located on this Page are from Data Journalism Course organized in 2017-2018 in collaboration with the Eurasia Partnership Foundation and Baku IdeaLab with the financial support of the U.S. Embassy in Baku. This Course is designed for Azerbaijan’s journalists interested in learning how data can help create more substantial, better supported stories and media products. The Course draws on the experience of local and international journalists, academics, and public sector experts, but all the sessions are geared towards Azerbaijan’s audience. All the sessions and materials are in Azerbaijani language.

Please note, that this Course is designed as an introduction to the field of Data Journalism. The Course will offer a lot of excellent examples of Data Journalism and its impact. It will also give you an understanding of basic skills one needs in order to be a successful Data Journalist and links to online sources where you can learn and practice these skills. This Course is the start of the road to mastering the exciting art and science of Data Journalism.

Session 1

4-5 Dekabr

Data vizualizasiyasına giriş

Təlimçilər: social data alimləri Robert McNeil, William Allen, Oksford Miqrasiya Müşahidəsi

___________________________

Sessiya materialları səhifənin aşağısında təqdim olunur

Sessiya video qeydləri hazır deyil

___________________________

1-ci gün

10:00 – 10:30              Salamlama və tanışlıq

10:30 – 11:30              Data Vizualizasiyası və Jurnalistikası: Tarixi İzləmə (tarixdən Data Vizuallaşdırmalarına dair nümunələr)

11:30 – 11:45              Kofe fasiləsi

11:45 – 12:45              Data Vizualizasiyası və Jurnalistikası: Vizual savadlılığı inkişaf etdirmək (ümumi icmal)

12:45 – 13:45              Data Vizualizasiyasının iş axını: Miqrasiya Müşahidəsi (qısa praktiki məşğələ)

13:45 – 15:00              Nahar

15:00 – 16:45              Qrup Sessiyası 2: Vizualizasiyanın yaradılması (konsept, flipçart istifadə edərək hekayə lövhəsi, heç bir proqram öyrədilmədi)

16:45 – 17:00              Kofe fasiləsi

17:00 – 18:00              Qrup Sessiyası 2: Vizualizasiyanın yaradılması (davamı)

18:00 – 18:15              Ümumiləşdirmə, Sual-cavab

 

2-ci gün

9:00 – 9:30                   Salamlama və başlamaq üçün hazırlıq

9:30 – 10:00                Data Jurnalistikasının üstünlükləri və məhdudiyyətləri

10:00 – 10:15             Kofe fasiləsi

10:15 – 11:15              Alətlər və mənbələr: Ümumi icmal (Tableau, Excel, fərqliliklərin müzakirəsi, lakin təcrübə

11:15 – 12:00              Data Vizualizasiyası üçün Strateji Planın İnkişafı

12:00 – 13:00              Nahar

13:00 – 14:00              Qrup Sessiyası 3: Vizualizasiya Hekayə Lövhələrini yekunlaşdırma (flipçart və Excel istifadə edərək)

14:00 – 15:45              Qrup Sessiyası 4: Vizualizasiya dizaynlarının təqdim edilməsi (flipçart və Excel istifadə edərək)

15:45 – 16:00              Nəticə

16:00 – 16:30             Qiymətləndirmə

Handouts in Az

Handouts in En

Session 2

Fevral 3-4

Data təhlili və təfsiri

Təlimçi: Dr. Anar Valiyev

____________________

Sessiya materialları səhifənin aşağısında təqdim olunur.

Sessiya video qeydləri qısa müddətdə təqdim olunacaq.

____________________

Fevral 3

9:30 – 10:00                      Qeydiyyat və and kofe ilə açılış

10:00 – 12:00                   Data nədir? Datanın növləri formatları və mənbəələri hansılardır? Data məlumatdan necə fərqlənir? Səbəb və təsir əlaqəsinin izahı. Etibarlı və keçərli data nədir? Datanın keyfiyyətini, etibarlılığını və digər önəmli aspektlərinin doğruluğunu necə yoxlamalı? Data toplama metodlarına giriş. Data bazası nümunələri.  Saxta datanı etibarlı və keçərli datadan necə fərqləndirməli? İndeksləri necə oxumalı?

12:00 – 12:15                   Kofe fasiləsi

12:15 – 13:15                   Praktiki məşq (fərdi/qrup). Həyatın müxtəlif aspektləri barədə məlumat tapıb təhlil etmək.

13:15 – 14:15                   Nahar fasiləsi

14:15 – 15:45                   Statistikanın əsasları. Ədədi orta, moda, median, standart kənarlaşma və sıxlıq paylanması anlayışı

15:45 – 16:00                   Kofe fasiləsi

16:00 – 17:30                   Praktiki məşq (fərdi/qrup)

Fevral 4

9:30 – 10:00                      Qeydiyyat və kofe ilə açılış

10:00 – 12:00                   Sorğunu necə keçirməli? Datanı necə təhlil etməli? Datanın təhlükəsizliyini və məxfiliyini necə təmin etməli? Datada ümumi problemlər necə müəyyən olunmalı (tamamlanmamış data sets, data bazasında ümumi yanlışlar, zərər görmüş data-icazəsiz və ya gizli şəkildə datanın dəyişdirilməsi/korrupsiyaya məruz qalması- və sairə.)

12:00 – 12:15                   Kofe fasiləsi

12:15 – 13:15                   Praktiki məşq (fərdi/qrup)

13:15 – 14:15                   Nahar fasiləsi

14:15 – 15:45                   Excel proqramından istifadə edərək datanı təhlil etməyin praktiki təlimi

15:45 – 16:00                   Kofe fasiləsi

16:00 – 17:15                   Praktiki məşq (fərdi/qrup data bazasının nümunə olaraq istifadəsi)

17:15 – 17:30                   Yekun şərhlər və qiymətləndirmə

Handouts in Az

Handouts in En

 

Session 3

February 23-24

Data Jurnalistikası: praktikası və alətləri

Təlimçilər: Roman Kulchinskiy, Oleksandr Oksymets, Texty.org.ua

_____________________

Sessiya video qeydləri qısa müddətdə təqdim olunacaq

Sessiya materialları səhifənin aşağısında təqdim olunur

_____________________

1-ci gün

9:30 – 10:00             Qeydiyyat və səhər kofesi

10:00 – 12:00          Datada tarix axtarışı: data jurnalistikasındada konkret misallar üzərinə praktiki məsləhətlər (müxtəlif media formatlarından istifadə etməklə, onlayn və print). Sosial, iqtisadi və idarəçilik sahələrində datada tarix axtarışının təsirinə dair nümunələr

12:00 – 12:15          Kofe fasiləsi

12:15 – 13:15          Data axtarışında tarixin dəstəklənməsi: data jurnalistikasından konkret misallar üzərinə qurulmuş praktiki məsləhətlər. Potensial data mənbələri və onlarla işləmək üsulları. Müxtəlif mənbələrdən olan dataların bir yerdə yığılması. Sağlamlıq imkanları məhdud olan, eləcə də geniş sayda resurslara sahib jurnalistlərdən ibarət komandanı necə qurmaq olar?

13:15 – 14:15          Nahar

14:15 – 15:45          Redaksiyada datalardan istifadəyə dair iş prosesi. Data ilə işləmək üçün zəruri olan bacarıqlar. İstifadə edilməli məlumatlar. OpenRefine-da məlumatların silinməsi. Maşın oxunaqlı formatda PDF faylların tərcüməsi.

15:45 – 16:00          Kofe fasiləsi

16:00 – 17:00          OpenRefine üzərində praktika

 

2-ci gün

9:30 – 10:00             Qeydiyyat və səhər kofesi

10:00 – 12:00          Skreypinq – Veb səhifələrdən datanın əldə edilməsi. İstifadə olunan əsas alətlər. Pulsuz alətlərdən birinə baxış. Praktiki tapşırıq üçün ideyaların müəyyən edilməsi

12:00 – 12:15          Kofe fasiləsi

12:15 – 13:15          Skreypinq üzərində praktika

13:15 – 14:15          Nahar

14:15 – 15:45          Qruplarda mini-layihələr üzərində işin başa çatdırılması

15:45 – 16:00          Kofe fasiləsi

16:00 – 17:00          Əldə edilmiş nəticələr haqda müzakirə. Data jurnalistikası və vizuallaşdırmasına dair ədəbiyyat və onlayn kurslara qısa baxış

17:00 – 17:15      Yekun söz və qiymətləndirmə

Handouts in Az

Handouts in Ru and En

Session 4

31 Mart – 1 Aprel

Təmizləmə alətləri (Scraping)

Təlimçi: Pinar Dağ, Dağ Media

_____________________

Sessiya video qeydləri qısa müddətdə təqdim olunacaq

Sessiya materialları səhifənin aşağısında təqdim olunur

_____________________

1-ci gün

9:30 – 10:00                         Qeydiyyat və səhər kofesi

10:00 – 12:00                      Module 1: Təmizləmə alətlərinə giriş; Module 2: Təmizləmə alətləri nədir və təşkilatlar bundan necə istifadə edirlər

12:00 – 12:15                      Kofe fasiləsi

12:15 – 13:15                      Module 3: Təmizləmə aləti Data Miner’ə giriş. Veb səhifədən təmizlənmiş datanın götürülüb CSV fayla və ya Excelə daxili. Təmizləmə alətlərinin praktikası; Module 4: Veb təmizləmə etik bir davranışdırmı? Təmizləmə alətlərinin praktikası

13:15 – 14:15                      Nahar

14:15 – 15:45                      Module 5: PDF təmizləmə alətinə giriş: Tabula. Təmizləmə alətlərinin praktikası; Module 6: Google Fusion Maps alətlərinə giriş.

16:00 – 16:15                      Kofe fasiləsi

16:15 – 17:15                      Module 7: Türkiyədəki Data Jurnalistikasının xüsusi layihələrinə giriş (Small Newsrooms’dakı Data Journalistika)

 

2-ci gün

9:30 – 10:00                        Qeydiyyat və səhər kofesi

10:00 – 12:00                      Module 8: Sürətli Data Vizualizasiyası üçün Qrafiklərə, Piktochart’a giriş. Vizualizasiya Praktikası

12:00 – 12:15                      Kofe fasiləsi

12:15 – 13:15                      Module 9: Sürətli Data Vizualizasiyası üçün Infogram’a giriş. Vizualizasiya Praktikası

13:15 – 14:15                      Nahar

14:15 – 16:00                      Module 10: Vizualizasiya Praktikası. Qrup işi: faylın ilkin versiyasının hazırlanması

16:00 – 16:15                      Kofe fasiləsi

16:15 – 17:15            Module 11: Qrup İşi; öyrədilən təmizləmə alətlərini istifadə etməklə təmizlənmiş dataya uyğun xəbər hekayəsi yazmaq; Yekunlaşdırma, son nəticələr, qiymətləndirmə formu

Handouts in Az and Tu

Handouts in En and Ru

Session 5

20-21 Aprel

Azərbaycan haqqında data mənbələri

Təlimçilər: Dr. Anar Vəliyev, Emin Huseynzade, Məhamməd Muradov, Elvin Yusifli, Fərid Babayev, Xanlar Xanlarzade, Tohfa Jamilova

_____________________

Sessiya video qeydləri qısa müddətdə təqdim olunacaq

Sessiya materialları səhifənin aşağısında təqdim olunur

_____________________

1-ci gün

9:30 – 10:00

Qeydiyyat və səhər kofesi

10:00 – 12:00

  • Azərbaycan haqqında data mənbələrinin nəzərdən keçirilməsi (həm daxili həm xarici mənbələr)
  • Bir neçə müəyyən nümunədən istifadə edərək müxtəlif data setlərin və indekslerin metodologiyada güclü və zəif cəhətlərinin müzakirəsi (məsələn HDI; Az. Ev təsərrüfatı sorğusu)
  • Verilən datanın etibarlı və yaxşı keyfiyyətə malik olduğunu necə müəyyən etmək olar?
  • Data əsasında keyfiyyətli media məhsulu hazırlamaq üçün jurnalistlərin akademiya ilə necə əməkdaşlıq etməli olduğu barədə müzakirə.

Ev tapşırığı: qrup şəklində təklif olunan siyahıdan müəyyən data dəsti/indeks metodologiyasını təhil edin.

12:00 – 12:15

Kofe fasiləsi

12:15 – 13:15

Açıq Data İndeksi 2017:

  • İndeks metodologiyasının və məzmununun təqdimatı;
  • Xüsusi datanı tapmaq üçün İndeksdən necə istifadə etməli (bir neçə link açıb mövcud datanın növünü və formatını göstərmək);
  • Azərbaycanda hökümət datalarına giriş ilə bağlı imkanlar və çətinliklər haqqında məlumat (dövlət orqanlarının necə motivasiya olunduqları, datanın əlçatanlığının asanlığı, nə üçün müəyyən datalar əlçatandır və ya deyildir və sairə);
  • Açıq Data ilə bağlı son yeniliklər (İndeksin dərc olunmasından sonra)

Tenderinfo.az:

  • Veb saytın təqdimatı və onun data mənbələri;
  • Veb saytın inkişafının hekayəsi (ideyanın gəldiyi yer, datanın əldə edilməsinin nə qədər çətin və ya asan olması və sairə);
  • Dövlət satınalmaları ilə bağlı jurnalistlərlə əməkdaşlıq (təsviri və nəticələri/nəşrlər);
  • Veb sayt üçün gələcək planlar

Hökümət-Vətəndaş Cəmiyyəti Açıq Hökümət Platforması (qısa):

  • Platforma haqqında onun məqsədləri və üzvləri barədə qısa məlumat;
  • Bu Platform hökümət tərəfindən açıq şəkildə toplanan datanın əldə olunmasına necə kömək edir

Data əsasında media məhsullarının keyfiyyətni artırmaq məqsədilə jurnalistlərin Qeyri Hökümət Təşkilatları (QHT) /Beyin Mərkəzi (think tank) ilə necə əməkdaşlıq etməli olduğu barədə müzakirə (məsələn Transparency International tərəfindən toplanan hüquqi məsləhət datası) 10-15 dəqiqə

13:15 – 14:15

Nahar

14:15 – 15:45

Hökümət orqanlarının əhaliyə açıq datanı təqdim edən spikerlər paneli. Hansı data əlçatandır. Data necə toplanılır. Hansı datanı toplamaq və dərc etmək barədə qərarlar necə qəbul edilir. Gələn il ərzində əlavə datanın toplanması və ya açılması haqqında planlar.

15:45 – 16:00

Kofe fasiləsi

16:00 – 17:00

  • UNFPA haqqında qısa təqdimat, Azərbaycanda hansı mövzular üzərində işləməsi və hansı dövlət qurumları ilə əməkdaşlıq etməsi
  • Hökümət datasının əlçatan olmasının çətinlikləri və bu datanın keyfiyyəti. Hökümət datasının təhlil çatışmazlığı
  • BU çətinikləri aradan qaldırmağın yolları:
  • Dövlət orqanları ilə olan uğurlu əməkdaşlıq nümunələri UNFPA tərəfindən birbaşa toplanan data nümunələri
  • son 3-5 il ərzində UNFPA tərəfindən dövlət orqanları ilə əməkdaşlıqda dərc edilmiş tədqiqatlar

Data əsasında media məhsullarının keyfiyyətni artırmaq məqsədilə jurnalistlərin Beynəlxalq Qeyri Hökümət Təşkilatları (QHT)/ çoxtərəfli qurumlar ilə necə əməkdaşlıq etməli olduğu barədə müzakirə – 10-15 dəqiqə

2-ci gün

9:30 – 10:00

Qeydiyyat və səhər kofesi

10:00 – 11:30

  • Qrupların bir araya gəlib qeyd mübadiləsi aparması və təqdiata hazırlaşması (30 dəqiqə)
  • Ev tapşırığının qrup halında təqdimatı (30 dəqiqə)
  • Müzakirə (30 dəqiqə)11:30 – 11:45

11:30 – 11:45

Kofe fasiləsi

11:45 – 12:45

  • Eslinde.com tərəfindən verilən Data layihəsinin təqdimatı
  • Azərbaycandakı tədqiqatçılar və jurnalistlər üçün potensial data mənbələrinin müzakirəsi12:45 – 13:45

12:45 – 13:45

Nahar

13:45 – 15:30

Praktiki məşğələ: Datanın vizualizasiyası

15:30 – 15:45

Kofe fasiləsi

15:45 – 17:00

Praktiki məşğələ: Datanın vizualizasiyası. Yekunlaşdırmaq və qiymətləndirmə formu

Handouts in Az

Handouts in Ru and En

Session 6

May 19-20, 2018

Capstone

Təlimçilər: Dr. Anar Vəliyev, Emin Huseynzade, Prof. Jeff South

_____________________

Sessiya video qeydləri qısa müddətdə təqdim olunacaq

Sessiya materialları səhifənin aşağısında təqdim olunur

_____________________

1ci gün

9:30 – 10:00                         Qeydiyyat və səhər kofesi

10:00 – 10:30                      Uğur hekayələri: ABŞ.dakı və beynəlxalq arenadakı hadisələrə əsaslanan data jurnalistikasının üstün nümunələri (yayım, onlayn və çap). Sosial, iqtisadi və idarəetmə sahələrində data jurnalistikası hekayələrinin təsirlərinin nümunələri. Praktiki məsləhətlər: Bu modellərdən nə öyrənə bilərik?

10:30 – 11:00                  Data tapmaq üçün strategiyalar: Google-da data axtarışı üçün məsləhətlər. Praktiki məşğələ. Hökümətlər, beynəlxalq təşkilatlar və üçüncü tərəflər (data.world kimi) tərəfindən dəstəklənən data bazaları. Data təmizlənməsi üçün olan alətlərin və məsləhətlərin ümumi icmalı.

11:00 – 11:30                       Xəbərdəki datadan istifadə etmək üçün iş axını: Data  jurnalistikasının çevrilmiş piramidası (inverted pyramid). Dataya əsaslanan hekayə – başdan sona, konsepsiyadan nəşrə qədər: addım-addım təlimat. Bunun iştirakçıların öz xəbər dairələrində necə işləyə biləcəyinin müzakirəsi.

11:30 – 12:00                       Yeni ideyaların qrup şəklində müzakirəsi: Möhtəşəm xəbərlərə ilham verə biləcək xüsusi data bazasına nəzər. Datanın  etibarlılığını və bütövlüyünü necə qiymətləndirməli?

12:00 – 12:15                       Kofe fasiləsi

12:15 – 13:15                  Böyük qrup tapşırığı: Biz bir data dəsti seçəcək, təhlil edəcək,  hekayəyə  fokuslanacaq, dataya əsaslanan bir başlıq yazacaq və vizuallaşdırma yaradacağıq.

13:15 – 14:15                       Nahar

14:15 – 15:45                       Capstone Layihəsini başlaması: qaydalar açıqlanır, layihə qrupları yaradılır

15:45 – 16:00                       Kofe fasiləsi

16:00 – 17:00                       Capstone Layihəsinin davamı: qruplar mövzularını, hekayələri  və vizuallaşdırmaları üçün                     ideyalarını və data dəstlərini təqdim edirlər

 

2ci gün

9:30 – 10:00                        Qeydiyyat və səhər kofesi

10:00 – 11:00                       Capstone Layihəsinin davamı: qruplar tapdıqları data dəstlərini təmizləməyi və təhlil etməyi bitirirlər

11:00 – 12:00                       Capstone Layihəsinin davamı: qruplar hekayə və vizuallaşdırmanın planını tamamlayırlar

12:00 – 12:15                       Kofe fasiləsi

12:15 – 13:15                       Capstone Layihəsinin davamı: hekayə və vizuallaşdırmanın son versiyalarının hazır olması

13:15 – 14:00                       Nahar

14:00 – 15:00                       Capstone Layihəsinin davamı: qruplar layihələrini veb saytına yerləşdirir

15:00 – 16:15                       Qruplar Capstone Layihələrini təqdim edirlər və təlimatçılar tərəfindən şərhlər alırlar

16:15 – 16:45                       Təlimatçılar və iştirakçılar ən yaxşı layihələrə səs verirlər

16:45 – 17:00                       Qalib gələn layihələr elan edilir. Data Jurnalistika Kursunun tamamlanması ilə əlaqədar sertifikatlar verilir.

17:00 – 17:15                       Sessiyanın qiymətləndirilməsi və qrup şəklinin çəkilməsi

Handouts in Az

Handouts in En

Links to free online Data Journalism Courses and Resources_EN.TUR.RU

List of data sources about Azerbaijan