Tədqiqat Təqaüd Proqramı 2005-2010

2004-2011-ci illərdə keçirilmiş QTRM Təqaüd Proqramı, orijinal siyasət mərkəzli tədqiqatların həyata keçirilməsində maraqlı olan Cənubi Qafqazdakı tədqiqatçılara dəstək olmaq məqsədi daşımışdır. QTRM iqtisadiyyat, sosiologiya, demoqrafiya və digər sosial elm sahələri ilə bağlı siyasət məsələlərini analiz etmək üçün tələbələrə qrant ayırmışdır. Təqaüdçülər tədqiqatlarını tamamlamaq üçün QTRM-in Qafqaz Barometrində toplanmış datalarından əlavə yeni və mövcud datalardan istifadə etmişdilər. Qrantlar həmsərhəd araşdırma və aparıcı praktiklər və tədqiqatçıların seçmə komitəsinin rəqabətli prosesi ilə seçilmişdir. Təqaüdçülər rəqabətli proses vasitəsilə təcrübəçilərin və tədqiqatçıların nəzarət etdiyi seçki komitəsi və yoldaş icmalı tərəfindən seçilmişdir. Bu təşəbbüs nəticəsində Azərbaycanlılardan bir neçə təqaüdçülər öz məqalələrini “Millətlərin Məqalələri”, “Müqayisəli Sosial Təminat”, “Avropada Ali Təhsil” kimi tanınmış beynəlxalq jurnallarda dərc etmək şansı əldə etmişdir. QTRM tərəfdaşlarının və onların tədqiqat məqalələrinə tam siyahıda baxa bilərsiniz.

2010 Təqaüdçüləri

Sevil Hüseynova

Sevil Hüseynova 1998-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirmişdir. 2006-2010-cu illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Sosiologiya kafedrasında Fəlsəfə, Sosiologiya və Hüquq İnstitutunun doktorantı olmuşdur. 2007-2010-cu illərdə Heinrich Boell Fondu-nu (Almaniya) Azərbaycanda təmsil etmişdir. Sevil, 2010-cu ildən bəri Berlin Humboldt Universitetində Avropa Etnologiyası İnstitutunda doktorantura tələbəsidir.  Əsas tədqiqat maraqları etnik şəxsiyyət və sərhədlər, diaspor təşkilatları və yerli şəxsiyyətlərdir. Sevil on üç elmi əsərin müəllifidir.

Ümumi baxış:

Tədqiqat layihəsi Bakıda yəhudi icmasının (Bakı şəhəri) xüsusi quruluş şəbəkəsinin və eyni zamanda Bakıda etnik yəhudilərin gündəlik həyatının öyrənilməsinə yönəlmişdir. Əsas məqsədi / sual: Sovet İttifaqından Sovet İttifaqı sonrasına olan perspektivdə yəhudi təşkilatlarının (həm dini, həm də dünyəvi) şəbəkəsi və yaxud təşkilati strukturu nə şəkildə dəyişdi.

Türxan Sadıqov

Türxan Sadıqov 2009-cu ildə Cənubi Karolina Universitetində Beynəlxalq Əlaqələr üzrə magistr dərəcəsi almışdır. O, Edmund Muskie Magistr Təqaüdçüsü (2007-2009) olmuşdur. 2003-2004-cü illərdə Orta Avropa Universitetində (Budapeşt, Macarıstan) məzunluq kursunu bitirmişdir. Onun hazırkı tədqiqatları postsovet məkanında sosial təbəqəyə təsir göstərən amillərə yönəlmişdir. Əhalinin korrupsiya və ictimai-siyasi müasirləşmə təşəbbüsləri məsələlərinə xüsusi diqqət yetirilir. Cənab Sadıqov Azərbaycanda geniş şəkildə tədrislə məşğul olmuşdur (Bakı Dövlət Universiteti, Dövlət İdarəçilik Akademiyası). O, müxtəlif Azərbaycan və beynəlxalq qurumlar üçün bir sıra keyfiyyət və kəmiyyət tədqiqatları da aparmışdır. Cənab Sadiqov hazırda müstəqil məsləhətçidir.

Ümumi baxış:

Təklif edilən tədqiqatlar hələ ki öyrənilməyən baxımdan – universitet tələbələrinin ali təhsildəki rüşvətə qarşı münasibətlərini Azərbaycan ali təhsilindəki rüşvətin səbəbi kimi vurğulamışdır. Tədqiqatda verilmiş sual: Orta Azərbaycan universitetinin tələbəsi ali təhsildə rüşvəti özünün ali təhsilində qanuni bir seçim kimi görürmü? Və nə üçün?

2009 Təqaüdçüləri

Sergey Rumyansev

Sergey Rumyansev Sosiologiya elmləri namizədi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə, Sosiologiya və Hüquq İnstitutunun elmi işçisidir. Əsas tədqiqat maraqları: millətçilik, xüsusən postsovet məkanında Azərbaycan ideologiyasının təhlili kontekstində; Cənubi Qafqaz regionunda etnik münaqişələr və düşmən təsvirlərinin qurulması (xüsusilə orta məktəblər üçün dərsliklərdə); etnik və dini şəxsiyyət, etnik-milli diasporaların qurulması siyasəti və s.

Ümumi baxış:

Tədqiqatın mövzusu Azərbaycanlı etnik-milli diasporanın qurulması prosesidir. 1990-cı illərdə – 21-ci əsrin ilk onilliyində, Azərbaycanın xaricində yaşayan etnik azərbaycanlılar, Azərbaycan Respublikası siyasi liderliyinin siyasi, ideoloji və həmçinin maddi dəstəyi sayəsində birləşmiş etnik-milli cəmiyyət- Diaspora qurmağa başladılar (misalçün, millət dövləti Rogers Brubakerin sözlərinə görə, xaricdə yaşayan bütün etnik azərbaycanlılar üçün xarici milli vətən olur). Diaspora quruluş prosesinin əsas komponenti çox sayda təşkilatları qəbul edən ölkələrdəki  etnik fəalların yaradılmasıdır.

Dilarə Cəfərova

Dilarə Cəfərova İnkişafın İdarəetməsi üzrə magistr dərəcəsi alıb. Əsas tədqiqat maraqları: dağlıq və uzaq sahələrin fokuslandığı ətraf mühit və tullantıların idarə edilməsi.

Ümumi baxış:

Bu tədqiqat parçalana bilməyən tullantıların zəif idarə edilməsinin səbəblərini tapmaq və yerli əhalinin qatı tullantıların idarə olunmasında üzləşdiyi problemləri aşkar etmək üçün dağlıq kəndlərdə həyata keçirilmişdir. Bu, parçalana bilməyən tullantılara görə yerli və ziyarətçilərin ətraf mühit davranışlarını anlamaqda kömək etmiş və problemi həll etmək üçün hərəkət və strategiyalar təklif etmişdir.

Günay Rzayeva

Günay Rzayeva 2000-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq Hüquq və Beynəlxalq Münasibətlər fakültəsini bitirmiş və Beynəlxalq Münasibətlər üzrə magistr dərəcəsi almışdır. 2003-cü ildə Hamburg Universiteti (IFSH) Sülh və Təhlükəsizlik Tədqiqatları İnstitutundan Barış və Təhlükəsizlik Tədqiqatları(M.P.S.) üzrə magistr dərəcəsi əldə etmişdir.

Ümumi baxış:

Tədqiqat çağdaş gənclər cinsi və nəsillərarası əlaqələr və onların Azərbaycanda demokratikləşmə prosesinə təsirini araşdırmışdır. Bu tədqiqatın əsas tədqiqat fərziyyəsidir odur ki, gəncliyin bərabərsizliyi və nəsillərarası əlaqələr Azərbaycanda demokratikləşmə quruculuğunda mühüm maneələrdən biridir.

2008 Təqaüdçüləri

Ağanemət Ağayev

Ağanemət Ağayev Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Maliyyə və Kredit departamentində magistr dərəcəsini bitirmiş və hazırda Maliyyə, Pul Vəsaitləri və Kredit departamentinin doktorantura tələbəsidir. Ağanemət Ağayevin məqalələri müxtəlif yerli jurnallarda və qəzetlərdə dərc edilmişdir; 2 kitab yazmışdır və 3 kitabln həmmüəllifidir. Bir neçə beynəlxalq elmi və praktik konfransda fəal iştirak etmişdir.

Ümumi baxış:

Bu tədqiqatın məqsədi Azərbaycanda yetimxanaları tərk edən gənclərin gələcək imkanlarını araşdırmaqdır. Əsas tədqiqat fərziyyəsinə əsasən, yetim məzunlarının həyat səviyyəsi yoxsulluq xəttindən aşağıdır. Yuxarıda göstərilən fərziyyə iki uşaq evində aparılan sorğular və müsahibələr vasitəsilə tədqiq edilmişdir.

 

2007 Təqaüdçüləri

Azər Ələsgərov

Azər Ələsgərov Azərbaycan Milli Bankının (AMB) Monetar siyasət şöbəsinin Pul və Aylıq Siyasət bölməsinin rəhbəridir. Müxtəlif yerli jurnallarda və qəzetlərdə nümayiş olunan səksəndən çox nəşr və yazıların müəllifi kimi keçmiş sovet respublikalarında tədqiqat aparmış və dünya miqyasında müxtəlif akademik və praktik konfranslarda iştirak etmişdir. Cənab Ələsgərov Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində İqtisadiyyatın Tənzimlənməsi üzrə magistr dərəcəsi alıb, burada hazırda doktorluq dissertasiyası üzərində çalışır.

Mikromaliyyə xidmətlərinin Azərbaycanda yoxsulluğa təsiri

Azər Ələsgərov Azərbaycanda mikromaliyyələşdirmə kreditlərinin Azərbaycanda yoxsulluğun azaldılmasına təsirini araşdırır və ölkədə mikromaliyyə proqramlarının gələcəyini qiymətləndirir. Xüsusilə, təqaüdçü yoxsulluğun azaldılmasında kiçik miqdarda kreditlərin səmərəliliyi onların bu məbləğdən daha çox bu kreditlərin istiqamətinə bağlı olub- olmadığını araşdırır. Başqa sözlə, sərmayeyə yönəldilmiş mikrokreditlərin istehlakçı mikro kreditlərə nisbətən yoxsul borcalanların rifahına daha çox təsir göstərdiyini araşdırmaq olar. Təqaüdçü hərtərəfli ədəbiyyat nəzəriyyəsini  götürəcək və mövcud kəmiyyət məlumatlarını təhlil edəcəkdir. Bu analiz Naxçıvan və Lənkəranda iki yüz borcalan arasında, on dərin müsahibə və mikromaliyyə təşkilatları (MMİ) mütəxəssisləri və əməkdaşları ilə fokus qrupu arasında aparılacaq bir sorğunun əsası olacaqdır. Bu tədqiqatın nəticələri və tövsiyələri İctimai-İqtisadi Tədqiqat, İqtisadi Tədqiqatlar və Beynəlxalq İqtisadi Tədqiqatlar İcmalına nəşr olunması üçün təqdim olunacaq. Bu tədqiqatın məqsədi Azərbaycanda mikromaliyyə proqramlarının əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırılması, həm də bu mikromaliyyələşdirmə ilə bağlı gələcək araşdırmaların təməlini təşkil etməkdir.

Rafael Həsənov

Rafael Həsənov hazırda Azərbaycan Dövlət Dilləri Dillər Universitetində Təhsil və Sosial Tədqiqatın Qiymətləndirilməsi Mərkəzinə rəhbərlik edir və on ildən artıq müddət ərzində Azərbaycanın bir sıra ali məktəblərində sosiologiya ilə bağlı mövzuları tədris edir. Regional Akademik Mübadilə Proqramı (ACTR / ACCELS), Fakültə İnkişafı Proqramı (OSI) və Sivil Təhsilin Kurikulumu Layihəsi İnkişafı Layihəsi (OSI) təqaüdçüsü, siyasi elm və sosiologiya sahəsində  əllidən çox elmi nəşrlərin müəllifidir. Həsənov Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun Sosiologiya Elmləri doktorantura dərəcəsini alıb.

İctimai Sərmayə, Vətəndaş Cəmiyyəti və Azərbaycanda Yerli Hakimiyyətin Performansı

Rafael Həsənov Azərbaycanın üç bölgəsində – Bakı, Xaçmaz və Lənkəran şəhərlərində bələdiyyələrdə vətəndaş cəmiyyəti iştirakının sosial sərmayəedici rolunu öyrənəcək, xüsusilə də vətəndaş cəmiyyəti münasibətlərinin normaları və şəbəkələri ictimai həyat keyfiyyətinə və yerli hökümətin performansına necə əlaqəli olduğunu araşdıracaq. Təqaüdçünün fərziyyəsi belədir ki, zəif vətəndaş cəmiyyətinin əsas səbəbləri cəmiyyət qurmada qabiliyyətlərin zəif olması və bu rayonların əhalisi arasında qarşılıqlı yardımın, əməkdaşlığın və etibarın aşağı səviyyədə olmasıdır. Təqaüdçü hər bölgədə 100 respondent arasında və əhalinin müxtəlif kateqoriyalarından olan üç fokus qrupu arasında sorğu keçirəcəkdir.  Sorğu və fokus qrup məlumatları Ədliyyə Nazirliyi Bələdiyyələrlə İş Mərkəzinin nümayəndələri, müxtəlif QHT və bələdiyyə üzvləri ilə müsahibələr, eləcə də hərtərəfli ədəbiyyat nəzəriyyəsi, məzmun analizi və qanunvericiliyin təhlili əvvəldə olmaqla data toplanması ilə tamamlanacaqdır. Təqaüdçü nəticələri və tövsiyələri Demokratikləşmə, Orta Asiya Sorğu və ya Avropa-Asiya Tədqiqatlarına və Eko gündəliklərinə təqdim etməyi planlaşdırır.

Bundan əlavə, bu elmi iş təqaüdçünün gələcək siyasi sosioloji mövzusundakı kitabında bir fəsildə yer alacaq. Tədqiqatın müvafiq dövlət qurumları və Azərbaycanda bələdiyyələrlə məşğul olan beynəlxalq qurumlar, məsələn, Ədliyyə Nazirliyi yanında Bələdiyyələrlə İş Mərkəzinin, USAID-in, BMT-nin İnkişaf Proqramının, Dünya Bankının, Oxfam və Seçki Sistemləri Beynəlxalq Fondu (IFES) üçün gələcək bələdiyyə islahatları və siyasətilərinin əsası olacağı gözlənilir.

 

Elvin Əfəndi

Elvin Əfəndi Asiya İnkişaf Bankının Azərbaycana texniki yardım layihəsi üzrə Layihə İştirakçısıdır. O, əvvəllər Azərbaycan İqtisadi İnkişaf Nazirliyində İqtisadi İslahatlar Mərkəzində (CER) baş mütəxəssis vəzifəsində çalışıb. Xəzər Universitetində İqtisadiyyatı tədris edir və USAID, UNDP, Açıq Cəmiyyət İnstitutu və CER layihələri çərçivəsində tədqiqat qruplarında iştirak etmişdir. Cənab Əfəndi, xüsusilə yoxsulluq məsələlərinə diqqət yetirərək iqtisadiyyatda 10-dan çox nəşrin müəllifidir. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində İqtisadiyyat üzrə magistr dərəcəsi alıb və hazırda CER-də doktorantura dərəcəsi üzrə namizəddir.

Cənubi Qafqazda subyektiv rifah və onun müəyyənləşdiricilərinin analizi və müqayisəsi

Ermənistanda, Azərbaycanda və Gürcüstanda subyektiv rifahın müəyyənləşdiriciləri hansılardır? Təhsilin, yaşayış yerinin və ev təsərrüfatı başçısının cinsiyyəti, digər dəyişənlər arasında subyektiv rifaha təsiri necədir? Niyə bu amillər Cənubi Qafqazın üç ölkəsində subyektiv rifahın təsirinə müxtəlif təsir edir? Elvin Əfəndi QTRM-in illik Ev Təsərrüfatı Araşdırmalar (Data Təşəbbüsü) data dəstində kompleks reqressiya analizini apararaq bu suallara cavab tapacaqdır. Təqaüdçü bu altı aylıq elmi iş zamanı araşdırılacaq bir sıra fərziyyələr irəli sürür. Məsələn, tədqiqatçı ev təsərrüfatı rəhbərinin yaşının, ev təsərrüfatı rəhbərinin təhsil və cinsinə nisbətən subyektiv rifaha təsirinin az olduğunu bildirir; bu cür qəsəbə (kənd / şəhər) yerləşmə Gürcüstanda və ya Ermənistanda olanlara nisbətən Azərbaycanda subyektiv rifaha daha çox təsir göstərir. Bu elmi işin əsas məqsədi Cənubi Qafqazda siyasətçilər və inkişaf ictimaiyyəti üçün rəsmi olaraq vətəndaşların subyektiv məmnuniyyəti ilə rifahının müxtəlif faktoralara əsasən fərqlənməyini müqayisə etməklərinə imkan verməkdir. Bu, onlara yoxsulluğun azaldılması üçün daha müvafiq və effektiv siyasət tədbirlərinə diqqət yetirməyə imkan verəcəkdir. Məqalənin son versiyası dərc üçün Sosial Siyasət, Şərqi Avropa İqtisadiyyatı və ya Yoxsulluq Jurnalına təqdim olunacaq.

Elvin Əfəndi

Elvin Əfəndi Asiya İnkişaf Bankının Azərbaycana texniki yardım layihəsi üzrə Layihə İştirakçısıdır. O, əvvəllər Azərbaycan İqtisadi İnkişaf Nazirliyində İqtisadi İslahatlar Mərkəzində (CER) baş mütəxəssis vəzifəsində çalışıb. Xəzər Universitetində İqtisadiyyatı tədris edir və USAID, UNDP, Açıq Cəmiyyət İnstitutu və CER layihələri çərçivəsində tədqiqat qruplarında iştirak etmişdir. Cənab Əfəndi, xüsusilə yoxsulluq məsələlərinə diqqət yetirərək iqtisadiyyatda 10-dan çox nəşrin müəllifidir. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində İqtisadiyyat üzrə magistr dərəcəsi alıb və hazırda CER-də doktorantura dərəcəsi üzrə namizəddir.

Cənubi Qafqazda subyektiv rifah və onun müəyyənləşdiricilərinin analizi və müqayisəsi

Ermənistanda, Azərbaycanda və Gürcüstanda subyektiv rifahın müəyyənləşdiriciləri hansılardır? Təhsilin, yaşayış yerinin və ev təsərrüfatı başçısının cinsiyyəti, digər dəyişənlər arasında subyektiv rifaha təsiri necədir? Niyə bu amillər Cənubi Qafqazın üç ölkəsində subyektiv rifahın təsirinə müxtəlif təsir edir? Elvin Əfəndi QTRM-in illik Ev Təsərrüfatı Araşdırmalar (Data Təşəbbüsü) data dəstində kompleks reqressiya analizini apararaq bu suallara cavab tapacaqdır. Təqaüdçü bu altı aylıq elmi iş zamanı araşdırılacaq bir sıra fərziyyələr irəli sürür. Məsələn, tədqiqatçı ev təsərrüfatı rəhbərinin yaşının, ev təsərrüfatı rəhbərinin təhsil və cinsinə nisbətən subyektiv rifaha təsirinin az olduğunu bildirir; bu cür qəsəbə (kənd / şəhər) yerləşmə Gürcüstanda və ya Ermənistanda olanlara nisbətən Azərbaycanda subyektiv rifaha daha çox təsir göstərir. Bu elmi işin əsas məqsədi Cənubi Qafqazda siyasətçilər və inkişaf ictimaiyyəti üçün rəsmi olaraq vətəndaşların subyektiv məmnuniyyəti ilə rifahının müxtəlif faktoralara əsasən fərqlənməyini müqayisə etməklərinə imkan verməkdir. Bu, onlara yoxsulluğun azaldılması üçün daha müvafiq və effektiv siyasət tədbirlərinə diqqət yetirməyə imkan verəcəkdir. Məqalənin son versiyası dərc üçün Sosial Siyasət, Şərqi Avropa İqtisadiyyatı və ya Yoxsulluq Jurnalına təqdim olunacaq.

İlham Abbasov

İlham Abbasov Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə, Siyasi və Hüquqi Tədqiqatlar İnstitutunun elmi işçisi, “Novator” İctimai Tədqiqat Mərkəzinin mütəxəsisidir. Bir neçə akademik nəşr və redaksiyanın müəllifidir və kəmiyyət və keyfiyyət tədqiqatlarının hazırlanması və aparılmasında bir sıra yerli və beynəlxalq təşkilatlarla məsləhətləşmişdir. Doktor Abbasov Bakı Dövlət Universitetində  Sosiologiya üzrə magistr dərəcəsini və Milli Elmlər Akademiyasının Sosial fəlsəfə üzrə doktorant dərəcəsini bitirmişdir.

Azərbaycandakı etnik qruplar daxilində vətəndaşlıq siyasəti və onun institusionalizasiya

İlham Abbasov son iyirmi il ərzində ölkədə inkişaf edən millətlərin siyasətinin fonunda Azərbaycandakı Sovet dövründən sonrakı dörd etnik azlıqların – Rus, Lezgin, Talış və Avar, institusionalizasiya modellərini tədqiq edəcək. Tədqiqatçı etnik qruplar və diasporların etnik qruplar ətrafında ictimai müzakirələrin formalaşmasında və onların müvafiq icmaların maraqlarını necə təmsil etməsində rol oynadıqlarını araşdıracaq.

Təqaüdçünün fərziyyəsi isə belədir:  azlıq elitinin cəmiyyətlərin iddia etdiyi maraqların formal təmsil olunması adi azlıqların üzvləri arasında ictimai qurumlara olan inamı azaldıb, çünki elitaların əksəriyyəti demokratik şəkildə seçilməmişdir. Bu, azlıqların hakim olduğu bölgələrdə demokratikləşməyə mənfi təsir göstərə bilər, çünki adi vətəndaşların qərar qəbul edilməsində iştirakdan uzaqlaşması ehtimalı var. Bu akademik yazı xüsusən adi iştirakçı perspektivlərini aradan qaldırmaq və onları rəsmi müzakirə ilə müqayisə etməkdir. Dörd etnik icmada müxtəlif müzakirələr və institusionalizasiya nümunələri bir-biri ilə müqayisə olunacaq. Tədqiqatçı hər etnik qrupunun üstünlük təşkil etdiyi regionda, hər dörd etnik qrupdan seçilmiş nümayəndələri, on iki müsahibə və müxtəlif fəallar və hökumət nümayəndələri ilə iki fokus qrupu və birincil mənbə təhlili ilə yüzlərlə problemli-yönümlü müsahibə aparacaqdır. Tədqiqatçı öz məlumatlarını Diaspora, Orta Asiya və Qafqazda və ya Şərq-Qərbdə dərc etdirməyi nəzərdə tutur: Sivilizasiya dialoqu və akademik və praktiki icmalara təkliflərini təqdim etmək. Bu akademik yazının demokratik ölkələrin təcrübəsi ilə əlaqəli etnik azlıqlara aid olan millətçilik siyasətini dəyişdirməyə kömək etməsi gözlənilir.

 

2006 Təqaüdçüləri

Fuad Məmmədov

Fuad Məmmədov Azərbaycandakı qadın məhbusların ailələri ilə münasibətlərini araşdırıb, cəmiyyətdə qadın və kişilər arasında mövcud olan meyarları ayrı-ayrılıqda tədqiq edib, məhbəs həyatından sonra qadınlara iş tapmaqla bağlı yaradılan şəraiti təhlil edib. Müəllif və onun komandası hədəf qrupları arasında müsahibələr keçirmiş,  qadın problemləri və ailə məsələləri ilə məşğul olan QGT-lərlə söhbətlər aparıb. Sorğu 18 yaşdan yuxarı kişi və qadınlar arasında mütənasib şəkildə həyata keçirilib. Tədqiqatçı keçmiş məhbusların ictimailəşmə sosiallaşma problemini, həmçinin məhbus qadınların ailələri və cəmiyyət tərəfindən qəbulunun səviyyəsi müəyyənləşdirilib.

Bu araşdırmanın qadınların cəmiyyətə inteqrasiyası ilə bağlı gələcək məsələlər və gender problemləri üzrə ictimai debatlara gətirib çıxarması gözlənilir. 17 avqust 2007-ci ildə CRRC Azərbaycanın ofisində məhbus qadınların problemi, onların üçün cəmiyyətdə mövcud olan fürsətlər, problemlərin həlli ilə bağlı yeni təkliflər, vəziyyətin yaxşılaşdırılması istiqamətində lazımi şərtlər kimi mövzuları əhatə edən seminar keçirilib. Tədqiqatın nəticələri KİV, həmçinin CRRC-nin saytı vasitəsi ilə lazımı qurumlara çatdırılıb.

 

Ruslan Sadırxanov

Ruslan maarifçi və təhsil siyasəti üzrə ekspertlərlə Bakıda ali təhsil sistemi ilə əmək qüvvəsinə olan tələb arasındakı bağlılığı barədə müsahibələr götürüb.  O, araşdırmasında Tələbə Optimizm İndeksi adlı anlayışı təqdim edir. Nəticədə məlum olub ki, özəl ali məktəblərdə təhsil alanlar, dövlət ali məktəblərində təhsil alanlara nisbətən karyreraları baxımından daha ümidlidirlər. Özəl ali məktəblərdəki respondentlərin 76% karyeraları barədə müsbət düşündüyü halda, dövlət ali məktəblərində bu göstərici 36.1% təşkil edib. Tədqiqatçı müstəqil Peşəkar İnkişaf Mərkəzinin təşkil olunmasını təklif edir və beləliklə bunun universitetlər arasında rəqabətin stimullaşdırılacağına gətirib çıxacağını düşünür. Araşdırma nəticələri müxtəlif KİV platformalarında yerləşdirilib. Bundan əlavə nəticələr Təhsil Nazirliyinə, həmçinin bir sıra ali məktəblərə tədris proqramlarının dəyişilməsi üçün tövsiyyə kimi göndərilib.

Rauf Qaragözov

Rauf Qaragözov Azərbaycan gəncləri arasında hökümətin müxtəlif təbəqələrinə qarşı identifikasiya və kompetentliyinə sosial və psixoloji təsir amillərini araşdırıb. Tədqiqatçı Azərbaycan gənclərinin vətəndaşlıq barədə ideya və təsəvvür və qavrayışlarını 3 əsas komponent- siyasi sistemə inam, öz kimliyinin müəyyənləşdirilməsi və siyasi proseslərdə iştirak istəyi üzrə araşdırıb. Tədqiqatçı müsahibələri Bakı, Lənkəran və Gəncədə götürüb, eləcə də QTRM-in 2005 və 2006-cı illər üzrə Data Təşəbbüsü nəticələrininin siyasi aspektlərə aid olan hissəsindən istifadə edib. Nəticələr siyasi inamın, insanların müəyyən qurumların fəaliyyətini tənqid etməsini, həmçinin mədəni baxımdan izah edilən inam və meyarlara dəstək istiqamətində məsələlərə aydınlıq gətirir. Bud a öz növbəsində ümumi mümkünatların daha hərtərəfli təşhisinə və sivil cəmiyyət qavramının inkiçaf edən iştirakçılığının həddlərinin müəyyən edilməsinə təkan verir.

Rəsul Abdulov

Rəsul Abdulov Azərbaycanın cənub-şərqində gənclər arasında yayılan narkomaniyaya bağlılıq üzrə tədqiqat aparacaq. Tədqiqatçı gənclər, həmçinin narkomaniyadan müalicə alanlar arasında kəmiyyət təhlilindən istifadə edərək sorğu keçirəcək. Müsahibələr bu sahədə ixtisaslaşmış mütəxəssislərdən də götürüləcək. Araşdırmanın məqsədi gənclər arasında narkomaniyaya meyilliyin artdığı bir dövrdə ictimaiyyətdə duyarlılığı artırmaq və bu mövzuya yönləndirməkdir. Bülleten uşaq bağçaları, orta və ali məktəblərə, həmçinin televiziyalara göndəriləcək. Bu baxımdan qeyd etmək lazımdır ki, televiziya proqramının Lənkəran TV-də yaradılması tövsiyyə olunur. Yekun olaraq, bu istiqamətdə görülməli olan işlərlə bağlı siyasət planı inkişaf etdiriləcək və ictimai sektor qurumlarına göndəriləcək.

Nərgiz Abdullayeva

Nərgiz Abdullayeva Şəki-Zaqatala bölgəsindəki kənd əhalisi arasında iqtisadi inkişaf və yoxsulluq problemlərini araşdıracaq. Tədqiqatçı nəzəri əsas olan mövcud  məlumatlardan, sorğuda iştirak edəcək 400 respondentin cavabından və 12 fermərin müsahibəsindən Şəki-Zaqatala bölgəsindəki vəziyyəti araşdıracaq. Araşdırmanın məqsədi bölgədəki kənd əhalisinin problemlərinin həlli ilə bağlı addımları müəyyənləşdirmək, işsizlik və yoxsulluğun səviyyəsinin azaldılması istiqamətində görülməli olan işlərin gedişatını inkişaf etdirməkdir. Tədqiqatçı analitik hesabat hazırlayacaq və tövsiyyələrlə bağlı hazırlanacaq broşurları kənd və şəhər bələdiyyələrinə, bölgədəki icra hakimiyyətlərinə və ərazidə iş sahibi olan biznesmenlərə göndərəcək.

2005 Təqaüdçüləri

Fəridə Hüseynova

Doktorantura üçün “Oksidləşmə piroliz reaktorlarının simulyasiyası və mikromixinq problemləri” dissertasiyası

Genetik cəhətdən dəyişdirilmiş orqanizmlərin əhalinin sağlamlığına təsiri

Bu araşdırma GMO (genetik cəhətdən dəyişdirilmiş) məhsullar ilə bağlı Azərbaycandakı  əhalinin bilik səviyyəsini öyrənmək məqsədi daşıyır. Tədqiqat GMO məhsullarının məhsuldarlığına və sağlamlığına təsirləri ilə bağlı data toplanması və analizi olunmasına yönəlib. Tədqiqatın analizi statistik analitik metodlar, fokus qrupları, dərin müsahibələr və ədəbiyyat nəzəriyyəsi ilə aparılacaqdır. Bu tədqiqatın nəticələri data bazasında, texniki hesabatda və bir kitabda dərc ediləcək. Təqaüdçü həmçinin ictimai təqdimat da keçirəcəkdir. Son nəticələr QTRM-in Veb saytı vasitəsilə bütün maraqlanan tərəflərlə paylaşılacaqdır.

Ağanemət Ağayev

Maliyyə, pul dövriyyəsi və kredit doktoru, İqtisadi İslahatlar Mərkəzi, Bakı, Azərbaycan

Azərbaycanda sağlamlıq sığortası üzrə hazırki inkişaflar

Tədqiqatın məqsədi Azərbaycanda tətbiq oluna biləcək ən uyğun sığorta modellərini öyrənməkdir. Tədqiqat ölkədə sığorta ilə əlaqədar qanunvericiliyin necə inkişaf etdirildiyini müəyyən edəcəkdir. Tədqiqat statistik analitik metodların və ədəbiyyatın nəzərdən keçirilməsi vasitəsilə aparılacaqdır. Təqaüdçü həmçinin fokus qrupu sessiyalarından və əsas məlumat verən şəxslərlə dərin müsahibələrdən tədqiqat nəticələrini əldə edəcəkdir. Bu akademik yazının nəticələri tədqiqatın texniki detalları, tədqiqat nəticəsində əldə edilmiş nəticələr və bir sıra siyasi təkliflər daxil ediləcək analitik hesabatda dərc ediləcək. Təqaüdçü ivtimai təqdimat keçirəcək və son tədqiqat nəticələri QTRM-in Veb saytı vasitəsilə paylaşılacaqdır.

 

Rizvan Abbasov

Mütəxəssis sosioloq, “SIGMA” İnkişaf və Beynəlxalq Əməkdaşlıq Tədqiqat  Mərkəzi. Bakı, Azərbaycan

Azərbaycanda Milli qanunvericilik seçkilərində səsvermə tendensiyaları

Tədqiqat Milli Məclisin indiki millət vəkili (parlament üzvü) ilə bağlı insanların anlayış və fikirlərini müəyyən etmək məqsədi daşıyır. Tədqiqat seçki prosesində iştirak edən müxtəlif sosial və siyasi qurumların iştirakçı tendensiyalarını aşkarlayacaqdır. Bu tendensiyaları təhlil etmək üçün, təqaüdçü 2004-cü ildə CRRC Data Initiative-dən əldə edilmiş data istifadə edəcəkdir. Təqaüdçü həmçininin statistika analitik metodları tətbiq edəcək və fokus qruplarından, müsahibələrdən və məzmun analizindən məlumat toplayacaqdır. Bu tədqiqatın nəticələri analitik hesabatda dərc olunacaq və ictimai təqdimat vasitəsilə təqdim olunacaqdır. Bütün son tədqiqat nəticələri QTRM-in Veb saytı vasitəsilə paylaşılacaqdır.

Firdovsi Rzayev

“Təhsil xidmətləri və əmək bazarı problemləri” tədqiqat qrupunun rəhbəri, İqtisadi islahatlar mərkəzi

Azərbaycanda təhsil və təlim sistemlərinin gücləndirilməsi ilə əmək bazarı tələblərinin qarşılanması

Tədqiqatın məqsədi mövcud təhsil sisteminin məşğulluq sektoruna daxil olan tələbələr üçün dəyərli və effektiv təlimlər verib-vermədiyini  və Azərbaycanda əmək bazarının tələblərinə cavab vermək üçün təhsil siyasətinin təkmilləşdirilməsi yollarını müəyyənləşdirmək və qiymətləndirməkdir. Tədqiqatın təhlili statistik analitik metodlar, dərin müsahibələr, fokus-qrup müzakirələri və ədəbiyyat nəzəriyyəsi ilə aparılacaqdır. Bu tədqiqatın nəticələri təhsil siyasəti tövsiyələrini də əhatə edəcək analitik hesabatda dərc ediləcək. Araşdırmaların nəticələrinə əsasən, təqaüdçü ictimai təqdimat keçirəcəkdir. Son araşdırma nəticələri QTRM-in veb saytı vasitəsilə bütün maraqlanan tərəflərlə paylaşılacaqdır.

Əbulfəz Suleymanov

Elmlər doktoru, Qafqaz Universiteti, Bakı, Azərbaycan

Əmək miqrasiyasının Azərbaycan ev təsərrüfatına təsiri

Tədqiqat əmək miqrasiyasının ailə strukturuna necə təsir etdiyinə dair məlumatımızı artırmaq məqsədi daşıyır. Tədqiqatın əsas məqsədi əmək miqrasiyası nəticəsində ailə ilə bağlı olan problemləri təhlil etməkdir. Təqaüdçü ailə üzvləri ilə aparılan sorğular kimi ekspertlərlə də müzakirə sessiyaları aparacaqdır. Həmçinin, təqaüdçü tədqiqat nəticələrini bu sahədəki mütəxəssislər ilə dəyirmi masada müzakirə edəcəkdir. Tədqiqatın nəticələrinə əsasən, təqaüdçü analitik hesabat hazırlayacaqdır. Yerli qəzetlərdə və jurnallarda iki məqalə də yayımlanacaqdır. Son nəticələri və tövsiyələri bölüşmək üçün konfrans və dəyirmi masa müzakirəsi təşkil olunacaq və hesabatlar QTRM-in Veb saytı vasitəsilə paylaşılacaqdır. Tədqiqatın nəticələri məcburi köçkünlük sahəsində çalışan təşkilatlara və qaçqın və ya köçkən və məskunlaşan ailələrlə işləyən məsləhət mərkəzlərinə faydalı olacaqdır.

Fuad Əliyev

Magistr dərəcəli Tədqiqatçı və Ekspert (İqtisadi İslahatlar tərəfindən həyata keçirilən müxtəlif layihələr üzərində işləmək və əlaqələndirmək) Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyi yanında İqtisadi İslahatlar Mərkəzi

Azərbaycanlı iş adamlarının etikası və iqtisadi davranışı

Bu tədqiqatın məqsədi Azərbaycanda iqtisadi davranışla bağlı yeni məlumatlar əldə etməkdir. Bundan əlavə, bu tədqiqat Azərbaycanda və keçmiş Müsəlman Sovet İttifaqı ölkələrində din və cəmiyyətin rolu və onun iqtisadi davranışa təsiri ilə bağlı tədqiqatların aparılmasına təşviq edilməsi üçün əsasdır. Bu araşdırma üçün təqaüdçü sosioloji və bir sıra dərin müsahibələr aparacaqdır. Sorğunun nəticəsi olaraq etika və dəyərlərlə bağlı qərarlar və tendensiyalarla  əlaqədar  yeni data toplanacaqdır. Araşdırmaların nəticələrinə əsasən, təqaüdçü analitik hesabat hazırlayacaq və yerli qəzet və jurnallarda dərc ediləcək  məqalə paylaşacaqdır. Təqaüdçü CRRC-in benefisiarları üçün ictimai təqdimat keçirəcək və təqdimat materialları İqtisadi İslahatlar Mərkəzi, Antiinhisar Siyasəti İdarəsi, İqtisadi İnkişaf Nazirliyi və Azərbaycan Marketinq Cəmiyyətinə təqdim olunacaqdır.

İlkin Nəzərov

Yoxsulluğun Azaldılması və İqtisadi İnkişaf üzrə Dövlət Proqramının İnsan Kapitalının İnkişafı Katibliyi üzrə məsləhətçi, Bakı, Azərbaycan

Azərbaycanda keyfiyyətli Səhiyyə Xidmətlərinə giriş

Hazırkı təqaüd tədqiqatı Azərbaycanda mövcud səhiyyə xidmətləri ilə bağlı problemləri təhlil edəcək və onların necə təkmilləşdirilə biləcəyini qiymətləndirəcəkdir. Bu tədqiqatı başa çatdırmaq üçün təqaüdçü statistik analitik metodlardan istifadə edəcək, dərin müsahibələr aparacaq, eləcə də ədəbiyyat nəzəriyyəsindən istifadə edəcəkdir. Bu tədqiqatın nəticələri texniki təfərrüatları, tədqiqat nəticələrini və siyasət tövsiyələrini əhatə edən analitik hesabatda dərc ediləcək. Təqaüdçü həmçinin  ictimai təqdimat da keçirəcəkdir. Son nəticələr QTRM-in Veb saytı vasitəsilə paylaşılacaqdır.

Rufat Əfəndiyev

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat İnstitutunun baş elmi işçisi. “Demoqrafiya və əhalinin sosial-iqtisadi problemləri” şöbəsi

Azərbaycanda işsizliyin sosial-iqtisadi və psixoloji təsiri

Tədqiqatın məqsədi Azərbaycanda işsizliyin təsirlərinin bilincini artırmaq və yeni məlumatlar təqdim etməkdir. Tədqiqat digər ekspertləri işsizliyin azaldılmasına və minimallaşdırılmasına yardım edəcək yollarını müəyyənləşdirməyə və nəticədə  Azərbaycanda həyat səviyyəsinin yaxşılaşdırılmasına təşviq edəcəkdir. Bu tədqiqatı aparmaq üçün təqaüdçü statistik analitik metodlardan istifadə edəcək, tədqiqat aparacaq və ədəbiyyat nəzəriyyəsindən istifadə edəcəkdir. Tədqiqat nəticələrinə əsasən təqaüdçü ictimai təqdimat keçirəcək və yerli mətbuata yayımlanacaq iki məqalə dərc edəcəkdir. Bu tədqiqatın nəticələri kitabda dərc olunacaq və QTRM-in veb saytında vasitəsilə paylaşılacaq.

Gülşən Tağıyeva

Baş elmi işçi, M.F.Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji Rus dili və ədəbiyyatı İnstitutu

Azərbaycanda HİV / AİDS fərqindəliyi

Bu tədqiqat Azərbaycan əhalisininin HIV / AİDS haqqında bilik səviyyəsini öyrənmək məqsədi daşıyır. Təqaüdçü 2004-cü ildəki CRRC Data Təşəbbüsündən əldə edilən datadan (əsasən, STD ilə bağlı qismində) istifadə edəcəkdir. Tədqiqat bu məsələlərlə bağlı Azərbaycan əhalisinin müxtəlif sosial və yaş qruplarının məlumatlandırılması səviyyəsini, eləcə də müxtəlif amillərin (sosial, iqtisadi, etno-mədəni olanları da daxil olmaqla) bu səviyyəyə təsirini göstərəcəkdir. Tədqiqatın analizi statistik analitik metodlardan, fokus qruplarından toplanan nəticələrdən və ədəbiyyat nəzəriyyəsindən istifadə etməklə keçiriləcəkdir. Bu tədqiqatın nəticələri texniki detallar və tədqiqat nəticələrini əhatə edəcək analitik hesabatda dərc ediləcəkdir. Nəticələr fokus qruplarının keçirilməsinə kömək etmək məqsədilə dərslikdə də dərc olunacaqdır. Təqaüdçü həmçinin ictimai təqdimat da keçirəcəkdir. Son nəticələr ekspertlər, sosial işçilər, QHT nümayəndələri, jurnalistlər, tədqiqatçılar, təcrübəçilər ilə paylaşılacaq və həmçinin CRRC Veb saytı vasitəsilə paylaşılacaqdır.

Adil Rəhimov

Bakı Dövlət Universitetinin professoru

Azərbaycanda siyasi dəyərlər

Tədqiqatın məqsədi xüsusilə Azərbaycanda seçki prosesləri zamanı insanların siyasi tendensiyalarını öyrənməkdir. Təqaüdçü 2004-cü ildəki CRRC Data Təşəbbüsündən əldə edilən datadan istifadə edəcəkdir. Tədqiqat ölkədə keçirilmiş demokratik islahatlarla bağlı insanların mövqeyini, eləcə də insanların siyasi iştirakı və siyasi qurumlara olan etimadının səviyyəsini nümayiş etdirəcəkdir. Bu tədqiqat aparmaq üçün təqaüdçü statistik analitik metodlardan istifadə edəcək, ekspert sorğusundan toplanan nəticələri təhlil edəcək, 500 respondentlə sorğu  aparacaq və ədəbiyyat nəzəriyyəsindən istifadə edəcəkdir. Bu tədqiqatın nəticələri texniki təfərrüatları, tədqiqat nəticələrini və siyasət tövsiyələrini əhatə edən analitik hesabatda dərc ediləcəkdir. Nəticələr üç elmi məqalədə də hazırlanacaq və təsvir olunacaq. Tədqiqatın nəticələrinə əsasən  təqaüdçü ictimai təqdimat keçirəcəkdir.

Əhməd Qaşamoğlu

Bakı Dövlət Universitetinin aparıcı mütəxəssisi Hesablama Mərkəzi

Azərbaycanda elmi tədqiqat təşkilatları və sosial mütəxəssislər

Tədqiqatın məqsədi Azərbaycanda mövcud olan sosial tədqiqat mərkəzlərinin mövcud şəbəkələrinə dair informasiya databazası yaratmaq və fəaliyyət göstərən əsas departamentləri və sahələri müəyyən etməkdir. Tədqiqat, bu departamentin keyfiyyətini artırmaq üçün tədqiqat metodologiyası ilə bağlı mövcud problemləri və həll olunmalı olan problemləri aşkara çıxaracaqdır. Təqaüdçü Azərbaycandakı 100 öndəgedən ictimai elmlər ekprertləri ilə yerli və beynəlxalq tədqiqat təşkilatlarından və fokus qrup sessiyalarından məlumatlar toplayacaqdır. Bu tədqiqatın nəticələri Azərbaycan ictimai elmi tədqiqat şəbəkəsi ilə əlaqəli məlumat kitabında dərc olunacaqdır. Bu kataloq həmçinin bu mövzuda aparılan tədqiqat mövzuları və ictimai elm tədqiqatçıları biblioqraflarına aid məlumatları da əhatə edəcəkdir. Tədqiqatın nəticələrinə əsasən təqaüdüç ictimai təqdimat keçirəcək və tədqiqat nəticələrini tədqiqatçı cəmiyyətinə və qeyri-hökumət təşkilatlarının üzvlərinə təqdim edəcəkdir. Yayımlanan məlumat kitabçasının elektron versiyası CRRC və Azərbaycan-Holland Dostluq Cəmiyyəti Veb saytlarında da paylaşılacaqdır.

Sergey Rumyantsev

Bakı Dövlət Universiteti – Sosiologiya tarixi, nəzəriyyəsi və metodikası

Azərbaycan və Gürcüstan arasında miqrasiya prosesləri

Bu tədqiqat bu iki ölkədə miqrant faktorlarını, tendesiyalarını və daranışlarını öyrənmək məqsədi daşıyır. Bu tədqiqatın təhlilində statistik və analitik metodlardan, Azərbaycanlı və Gürcü məcburi köçkünlərlə aparılan sorğulardan, jurnalistlər, expertlər və fokus qrupları ilə aparılan sorğulardan, media sənədlərinin məzmun analizindən istifadə olunacaqdır. Bu tədqiqatın nəticələri analitik hesabatda dərc ediləcək və təqaüdçü ictimai təqdimat keçirəcəkdir. Son nəticələr CRRC və “Novator: QHT veb saytları” vasitəsilə mütəxəssislər, QHT nümayəndələri, jurnalistlər, tədqiqatçılar və praktikantlarla paylaşılacaqdır.

Rəşidə Abdullayeva

Aparıcı mütəxəssis / elm xadimi, Azərbaycan Bağçılıq və Tədqiqat İnstitutu

Azərbaycanın Qəbələ rayonunda səhiyyə məsələləri

Tədqiqat, Qəbələ radiostansiyasının əhalinin həyat və sağlamlığına təsiri ilə bağlı data toplanması və analizinə yönəldiləcəkdir. Tədqiqatın analizi statistika analitik metodları, fokus qrupları, bu bölgədəki insanlar ilə müsahibələr və ədəbiyyat nəzəriyyəsi ilə aparılacaqdır. Bu işin nəticələri data bazasında, texniki hesabatda və kitabda dərc ediləcəkdir. Təqaüdçü həmçinin ictimai təqdimat da keçirəcəkdir. Son nəticələr səhiyyə mütəxəssisləri və tədqiqatçılar, qeyri-hökumət nümayəndələri, jurnalistlər və hökumət üzvləri ilə paylaşılacaq və eyni zamanda CRRC Veb saytı vasitəsilə də paylaşılacaq.

İnşallah Qafarov

AMEA-nın Fəlsəfə və Siyasi-Hüquq İnstitutunda baş elmi işçi

Sosial-siyasi fəaliyyətlərin seçki və demokratik proseslərə təsiri

Tədqiqat bu proseslər və ictimai-siyasi arasındakı səbəb və təsir əlaqələrini aşkar etməyi hədəfləyir. Tədqiqatın təhlili statistik analitik metodlar və ədəbiyyat nəzəriyyəsi ilə aparılacaq və fokus qrupları və müsahibələrdən müvafiq data toplanılacaqdır. Bu tədqiqatın nəticələri analitik hesabatda və məqalədə dərc olunacaqdır. Tədqiqatın nəticələrinə əsasən təqaüdçü ictimai təqdimat keçirəcəkdir. Son tədqiqat nəticələri CRRC Veb saytı vasitəsilə bütün maraqlanan təşkilatlarla və tədqiqatçılarla paylaşılacaqdır.

Nazim Həbibov

Sosial İşlər üzrə Elmi Mütəxəssiz, Calgary Universiteti və United Way birgə layihəsi Vətəndaş İnkişafı Layihəsi üzrə Tədqiqatçı

Bakıda yoxsulluq tendensiyaları və amillər

Tədqiqat yoxsulluq faktorlarını vətendesiyalarını öyrənmək məqsədi daşıyır. Təqaüdçü bu tədqiqatı aparmaq üçün 2004-cü ildəki CRRC Data Təşəbbüsündən əldə edilən datadan istifadə edəcək və statistik analitik metodlardan, eləcə də ədəbiyyatın nəzərdən keçirilməsindən istifadə edəcəkdir. Tədqiqat hazırda Bakıda mövcud olan yoxsulluq səviyyəsini aşkar edəcək və əhalinin yoxsulluğunu proqnozlaşdıra bilən xüsusi amilləri müəyyənləşdirəcəkdir. Araşdırmaların nəticələrinə əsasən təqaüdçü Bakıda yoxsulluq səviyyəsinin aşağı salınması üçün tövsiyələr daxil edilən iş sənədi və qısa bir siyasət xülasəsi təqdim edəcəkdir. Təqaüdçü  həmçinin ictimai təqdimat keçirəcək və son tədqiqat nəticələri Azərbaycanda yoxsulluğun azaldılması strategiyalarında çalışan yerli və beynəlxalq təşkilatlarla paylaşılacaq.